“DİBEKTE MISIR AYIKLAMA YARIŞMASI

( S U  N  U  Ş  - 1 - )

                               Vakti zamanında ilçemizin mahalle ve köylerindeki evlerin hemen yakınlarında meyve ve tahılların konulup muhafaza edildiği ambara serender dendiğini hepimiz biliriz. Serender Karadeniz mimarisinin yapısal birliğin üyesidir. Eskiden  serendersiz ev olmazmış. Evin bitişiğinde ki bu serenderin altında da  mutlaka bir dibek bulunurmuş.

                               Dibeğin, namı diğer Lazca adı onçamurenin işlevsel birçok görevi vardır. Fındık, ceviz, kestane, mısır, pirinç gibi sert kabuklular dövücü aparatla hırpalanarak kabuklarından ayrıştırma işleminin yapılmasının yanında; elma, armut, hurma ve üzüm gibi meyveler temiz bir çuvala doldurup, aparatla dövülerek şıralarının çıkarılması işleminde de kullanılırmış.

                              Dibekle,  birkaç insanın bir günde yapacağı bir işi, kısa bir sürede yapılabilindiği için her evin yanındaki serenderin altında yerini alan ilkel ama mahir bir alet olarak varlığını günümüze kadar sürdürmüştür. Bu gün bu hali ile bile Lazların yaşamsal alanlarında hala saygın yeri vardır.

                               1500.lü yıllarda Güney Amerikan’ın keşfi ile insanoğlu ilk kez mısır tahılı ile tanışmıştır. Keşfin sonucunda mısır önce Avrupa ya ve oradan da Rusya üzerinden ülkemize girmiştir. Buğday ekimi için müsait olmayan coğrafyamıza mısır çok kolay intibak etmiş, yöre halkı tarafından da sevilerek tüketilmiştir. İnsanlarımız mısırı öylesine sevmişler ki, kıtlık olduğu yıl “Az kalsın yokluktan buğday yemek zorunda kalacaktık” demişlerdir. 

                              Mısır kültürümüze girmiş, güncel yaşamımızın bir parçası olmuştur. Ekmeklik tahıl olarak hasat ettiğimiz ve kültürümüzün içerisinde önemli bir yere sahip olan mısırın imecelerle ayıklaması yapılarak birçok sevdalıkların başlanmasına ve yaşanmasına da vesile olmuştur. Velhasıl mısır yöre edebiyatımıza konu, katığımıza da ekmek olmuştur. Taze kaymaklıyı, yoğurdu, peynir tavasını, hamsiyi, balığı mısır ekmeksiz yemek hiç olur mu?

                               500 yıldır onu severek tüketiyoruz, onsuz yapamıyoruz. Mısır dibekte ayıkladığımız birçok yiyeceklerimizden sadece biri, ama biz dibekte mısır ayıklamayı festivalimize konu olarak seçtik. 

                  Araştırma: Ali İmdat ÖZÇAKMAK

                                  Halk Kütüphanesi Müd.

                                             Fes. Kül. Et. Kom. Bşk.

  DİBEKTE MISIR AYIKLAMA YARIŞMASIYARIŞMA VE KURALLARI Zaruri Araç ve gereçler.

       1.        2 Adet Dibek

       2.        100 Kg Heşeyi’li mısır 

      3.        2 Adet kova veya teneke 

      4.        2 Adet Korza (1 metre uz. Karıştırıcı)

       5.        2 Adet tas 

       6.        Kâğıt- kalem 

      7.        4 Adet büyük boy poşet 

      8.        1 Adet hassas ibreli terazi

YARIŞMA ŞEKLİ VE KURALLARI

     Bayanlar ve erkekler kategorilerini oluşturan ekipler ayrı-ayrı yarışırlar. Ekiplerden biri dibeğin dövücü kısmını kullanırken, diğeri aparatın dibek içerisinde dövdüğü mısır koçanlarını karıştırır. Yarışmaya aynı anda 2 ekip birlikte başlarlar.

      Ekipler 2 den fazla ise eliminasyonlarla finale kadar sürer. Yarışma zamana karşı kg şeklindedir. Belirlenen süre içerisinde heşeyi’li mısırlar koparılarak dibeğin içine atılır. Dövücü aparatla dövülen mısırlar koçanlarından taneleri çıkacak şekliyle ayrıştırılır. Belirlenen sürenin dolduğunda düdük çalınarak taraflara bildirilir. Ayıklanan mısır taneleri poşetlere tasların yardımı ile doldurulur.

      Torbalara doldurulan mısırlar temiz ve sadece tanelerden oluşmalıdır. Koçanlı mısırlar tartıya alınmaz. Tartı sonucunda anılan süre içerisinde en çok mısırı ayıklayanların başarıları sıralanır.