|
ARHAVİLİ İSMAİL KİMDİR? HALK KAHRAMANI OLAN VE VATANI İÇİN CANINDAN VAZGEÇEN , ÜLKEMİZİN VAROLUŞUNDA KATKISI OLAN BİR HALK KAHRAMANI,VATAN PERVER... İŞDE ŞARKILARA, AĞITLARA KONU OLAN ARHAVİLİ İSMAİLİN AKİBETİ... 
ARHAVELİ İSMAİL
Orjinal dildeki metin
ARKABULİ İSMAİLİ
Edo dido mendra Dido mendranei Mp’oliş limanis Serişi am yano oras Go3’amt’inei ot’k’omale do askeriş zik’vape mok’idei Lazepeşi takape Hurriyeti do şvena 3’k’ari k’ala ixi rt’es...
Entepe 3’k’aristi do ixisti zoğas iptinei goxtimuşenberi gulut’es.. Teknepe ç’uburişi ncapeten Sumişen vit tonişakis kort’es Edo Latinişi yelkenepeşi tude Mtxiri k’ala tutuni muimert’es, Şekei do zeytinyaği imet’es... A3’i didi noşinaxepe nimert’es.. A3’i zoğas ar k’oçiş sersi Edo nagedgin demiriş şilebepeşi bedi Edo K’abat’aşiş açiğepes naink’ans Tipi-nçala mok’idei feluk’aş fenerepe K’ap’ulas dot’alei Edo m3’k’upi 3’k’aris mt’erişi taretepeşi 3’oxle go3’astun do Ç’it’a Toli gon3’k’eri Edo ti mo3’onei Nit’es Zoğauçaşa
Dumeni do başaltepes eşo k’oçepe rt’es ki Antepe Ginz’e-ginz’e mondrik’ei çxvindoni Edo dido qoropinei nağarğalaps mitepe rt’es. K’ap’ula geuçanei kapşiya do lazut’iş mç’k’idiş Gecginaşeni..
Çkar mitişen çkar mutu umeşvenu Ar birapa stei dvağurinet’es.
M3’k’upis k’urşumişi peroni t’k’ebepe mç’itaşa goğapei K’aravi baltabaşi Mt’erişi torpido ren...
Edo t’alğapes naik’an3’urs Pangara mek’limei Naiç’ven Şaban Reisişi xut toniş taka..
Kerempeş fenerişen eç mili doloxe Serişi m3’k’upanobas T’alğape minare stei rt’es Edo tiepemuşi ixçeanet’u, ipaşet’u.
İxi; Yildiz poyrazi Bordas dolobğei esirepeten Kagondunu mt’erişi torpidoti. Şaban Reisiş tekne Daçxiriş 3’alamiten gyant’onu 3’k’aris. Arkabuli İsmaili Nağuru am tekneşi k’oçi rt’u, Edo a3’i Kerempe feneriş açiğepes Nagyant’onu tekneş mont’aleepes Emaneti muşi k’ala ren, mara muk xvala varen; İxik Mp’ulapek Edo t’alğapeş ok’obğalak İsmailiş gomorgvas ok’oqonei ğarğalap’t’es Arkabuli İsmailik nik’unk’ulu muşeburot. “Emaneti çkiniten memalaseni p’iya?” Cuvabiti muk meçaps, “Var umalu var iqven!” Seri Tophaneşi rixtimis K’amaci Bekir Ustak emus; “Skiri çkimi İsmaili” ya u3’u. “Çkar mitişa çkamu ren.” Ya u3’u, “Aya skanda emaneti ren.” Edo kerempeşi feneri Mt’erişi projektorik gotanuşi takamuşiş yelkenis İsmailik reisis kagu3’uğu izni do “Şaban Reis!” ya u3’u. “Emaneti omaluşi voret “ ya. Ok’uleti ge3xont’u takaşi pataliyas Edo amilu zoğas...
Trangi didi ren Mara feluk’a çit’a ren ya tkveen Yahudik. İsmailik bodoslamaşen ar sağnaği oç’k’omu. Ok’ule ar fara çkva. K’apulaşen muç’o sum sum cumape. Edo xamiş ostomilu k’onai zoğa variçinat’una eger Tik’undali muiktasunt’u t’ura... İxi yildizişa guikten. Tee ekole ar mç’ita 3’ap’a stei ar te iz’iren. Sivastopolişa naulun k’araviş fenei ren.
Xerepe godi3xireli İsmailik muizdips xop’epe İsmaili raxat’i ren. Edo emaneti muşişen met’i İsmaili ti muşik’ala xvala ren. Emaneti; Ar monk’a makinali tufeği. Eger İsmailis varmo3’onduna limaniş reisepe Tee Angaraşa idasen, Xe muşiten meçasen.
İxik bandalaps. Bekiti k’arayelişa guiktasen. Eşo aşo vit’oxut mili ren zoğap’ici. Mara İsmailik Xeepemuşis nocans. Em xeepek mç’k’idik’ala xop’epes, dumenişi yeke do Kemeraltis Fotik’aşi buz’epes Ayni menceliten ak’nepan...
İxi k’arayelişa varguiktu Oş kerte birden mek’a3xont’u do ixik Emedeni mteli tok’epe xamiten namek’vatastei Kamelu . İsmailik aya çkar varçumert’u T’alğape m3ika çkva ingimones tekneşi tude Zoğati kododgitu Diduzanu do Diuçanuşik’ule...
İsmailik guişaşu do kanaşku xop’epe. Muk’o p’at’i şei ren ok’ok’idinuşen mendranoba, İsmailik ar koguitirtinu, Edo ar çxomistei yeşkurdu do Ar feluk’a Ar çifti xop’e Edo dodginei Ğureli ar zoğastei z’iru xvalanoba Ok’ule emedeni Guris konakaçu umiteloba Xeepe kyuşkurdu; Nacinuşi xop’epes Kamet’ruxu entepe
3’k’arik tekne metiyups açiğişa, A3’işk’ule çkva mutu varixvenen. Kodoskidu meğureli ar zoğaşi oşkenas, İsmaili emaneti muşi do godi3xireli xeten.
3’oxle ar kogyok’itxu. Ok’uleti ar Elhami ok’itxu mik’ulu guris. K’ap’ulas kiliz’i3u. Gyanç’u do xe kogusu mubarek emanetis. Ok’ule… Ok’ule naiqupe ebedi variçkinen, Arkabuli İsmailiş soni çkar mitis varaçkinen..
Lazcaya çeviri: (MÜNİR) yılmaz AVCI 14 09 2004 | Türkçe çevirisi
ARHAVİLİ İSMAİL
VE ÇOK UZAK ÇOK UZAKLARDAKİ İSTANBUL LİMANINDA GECENİN BU GEÇ VAKİTLERİNDE KAÇAK SİLAH VE ASKER CEKETİ YÜKLEYEN LAZ TAKALARI HÜRRİYET VE ÜMİT SU VE RÜZGARDILAR…
ONLAR SUDA VE RÜZGARDA İLK DENİZ YOLCULUĞUNDAN BERİ VARDILAR.. TEKNELERİ KESTANE AĞACINDANDI ÜÇ TONDAN ON TONA KADARDILAR VE LATİN YELKENLERİN ALTINDA FINDIK VE TÜTÜN GETİRİP ŞEKER VE ZEYTİNYAĞI GÖTÜRÜRLERDİ .. ŞİMDİ BÜYÜK SIRLARINI GÖTÜRÜYORLARDI.. ŞİMDİ DENİZDE BİR İNSAN SESİNİN VE DEMİRLİ ŞİLEPLERİN KADERİNİ VE KABATAŞ AÇIKLARINDA SALLANAN SAMAN KAYIKLARININ FENERLERİNİ PEŞLERİNDE BIRAKIP VE KARANLIK SUDA DÜŞMAN TARETLERİNİN ÖNÜNDEN AKIP KÜÇÜK KURNAZ VE MAĞRUR GİDİYORLARDI KARADENİZ’E
DÜMENDE VE BAŞ ALTLRINDA İNSANLAR VARDI Kİ BUNLAR UZUN EĞR, BURUNLU VE KONUŞMAYI ŞEHVETLE SEVEN İNSANLARDI Kİ SIRTI LACİVERT HAMSİLERİN VE MISIR EKMEĞİNİN ZAFERİ İÇİN
HİÇ KİMSEDEN HİÇ BİR ŞEY BEKLEMEKSİZİN BİR ŞARKI GİBİ ÖLEBİLİRDİLER….
KARANLIKTA KURŞUNİ DERİSİ KIRMIZIYA BOYANAN BALTABAŞ GEMİ DÜŞMAN TORPİDOSUDUR…
VE DALGALARIN ÜSTÜNDE SALLANARAK ALEV ALEV YANAN ŞABAN REİSİN BEŞ TONLUK TAKASI…
KEREMPE FENERİNİN YİRMİ MİL AÇIĞINDA GECENİN KARANLIĞINDA DALGALAR MİNARE BOYUNDAYDILAR VE BAŞLARI BEMBEYAZ PARÇALANIP DAĞILIYORDU…
RÜZGAR; YILDIZ-POYRAZ ESİRLERİNİ BORDASINA ALIP KAYBOLDU DÜŞMAN TORPİTOSU.. ŞABAN REİSİN TEKNESİ ATEŞTEN DİREĞİYLE GÖMÜLDÜ SUYA. ARHAVE’Lİ İSMAİL BU ÖLEN TEKNEDENDİ. VE ŞİMDİ KERMPE FENERİNİN AÇIĞNDA BATAN TEKNENİN KATIĞINDA EMANETİYLE TEK BAŞINADIR, FAKAT YALNIZ DEĞİL; RÜZGARIN BULUTLARIN VE DALGALARIN KALABALIĞI İSMAİL’İN ETRAFINDA HEP BİR AĞIZDAN KONUŞUYORDU. ARHEVE’Lİ İSMAİL KENDİ KENDİNE SORDU; “-EMANETİMİZLE VARABİLECEKMİYİZ?” KENDİNE CEVAP VERDİ; “VARMAMAK OLMAZ.” GECE TOPHANE RIHTIMINDA KAMACI USTASI BEKİR USTA ONA; “EVLADIM İSMAİL “ DEDİ , “HİÇ KİMSEYE DEĞİL”DEDİ, “BU SANA EMANETTİR” VE KEREMPE FENERİNDE DÜŞMAN PROJEKTÖRÜ DOLAŞINCA TAKANIN YELKENLERİNDE İSMAİL,REİSİNDEN İZİN İSTEYİP, “ŞABAN REİS” DEYİP, “EMANETİ GÖTÜRMELİYİZ “ DEYİP ATLADI GEMİNİN PATALYASINA, AÇILDI…..
ALLAH BÜYÜK AMA KAYIK KÜÇÜK, DEMİŞ YAHUDİ. İSMAİL BODOSLAMADAN BİR SAĞNAK YEDİ BİR SAĞNAK DAHA, PEŞİNDEN ÜÇ KARDEŞLER. VE DENİZİ BIÇAK ATMAK KADAR İYİ BİLMESEYDİ EĞER ALABORA OLACAKTI… RÜZGAR TAM KERTE YILDIZA DÖNÜYOR. TAA KARŞIDA BİR KIRMIZI DAMLA IŞIK GÖRÜNÜYOR; SİVASTOPOL’A GİDEN BİR GEMİNİN SANCAK FENERİ..
ELLERİ KANAYARAK İSMAİL ÇEKİYOR KÜREKLERİ. İSMAİL RAHATTIR. VE EMANETİNDEN BAŞKA HER ŞEYİN HARİCİNDE. İSMAİL, UNSURUNUN İÇİNDE. EMANET; BİR AĞIR MAKİNALI TÜFEKTİR. VE İSMAİL’İN GÖZÜ TUTMAZSA LİMAN REİSLERİNİ TA ANKARAYA KADAR GİDİP ONU KENDİ ELİYLE TESLİM EDECEKTİR. RÜZGAR BOCALIYOR. BELKİ KARAYEL GÖSTERECEK. EN AZINDAN ON BEŞ MİL UZAKTIR EN YAKIN SAHİL, FAKAT İSMAİL ELLERİNE GÜVENİR. O ELLER EKMEĞİ,KÜREKLERİ SAPINI, DÜMENİN YEKESİNİ VE KEMERALTI’NDA FOTİKANIN MEMESİNİ AYNI EMNİYETLE TUTARLAR..
RÜZGAR KARAYEL GÖSTERMEDİ. YÜZ KERTE BİRDEN ATLAYIP RÜZGAR BİR ANDA BÜTÜN İPLERİ BIÇAKLA KESİLMİŞ GİBİ DÜŞTÜ..
İSMAİL BUNU BEKLEMİYORDU. DALGALAR BİR MÜDDET DAHA YUVARLANDILAR TEKNENİN ALTINDA SONRA DENİZ DÜMDÜZ VE SİMSİYAH DURDU..
İSMAİL ŞAŞIRIP BIRAKTI KÜREKLERİ. NE KORKUNÇTUR DÜŞMEK KAVGANIN HARİCİNE, BİR ÜRPERME GELDİ İSMAİL’İN İÇİNE, VE BİR BALIK GİBİ ÜRKEREK BİR SANDAL BİR ÇİFT KÜREK VE DURGUN ÖLÜ BİR DENİZ ŞEKLİNDE GÖRDÜ YALNIZLIĞI VE BİRDENBİRE ÖYLE KAHROLUP DUYDU Kİ İNSANSIZLIĞI ELLERİ YILDILAR; YÜKLENDİLER KÜREKLERE KÜREKLER KIRILDILAR.
SULAR TEKNEYİ AÇIĞA SÜRÜKLÜYOR. ARTIK HİÇ BİR ŞEY MÜMKÜN DEĞİL. KALDI ÖLÜ BİR DENİZİN ORTASINDA KANAYAN ELLERİ VE EMANETİYLE İSMAİL.
İLK ÖNCE KÜFRETTİ. SONRA ELHAM OKUMAK GELDİ İÇİNDEN. SONRA GÜLDÜ EĞİLİP OKŞADI MÜBAREK EMANETİ. SONRA, SONRA MALUM OLMADI İNSALARA ARHEVE’Lİ İSAMAİL’İN AKIBETİ ….”
Nazım HİKMET 1920 Yılı ve Hikayesi ARHAVE’li İSMAİL (Memleketimden insan manzaraları-Kuvai milliye destanı) |
ZÜLFÜ LİVANELİNİN ALBÜMÜNDE SESLENDİRDİĞİ PARÇA ARHAVİLİ İSMAİL Dümende ve baş altlarında insanlar vardı ki Bunlar uzun eğri burunlu ve konuşmayı şehvetle seven
insanlardı ki
Sırtı lacivert hamsilerin ve mısır ekmeğinin zaferi için
Hiç kimseden hiçbir şey beklemeksizin bir şarkı söyler gibi
ölebilirdiler
Arhavi'den Batum'dan havara etti kalktı
Pupa yelken giderken cigarasını yaktı
Taka yüklü cephane Trabzon'a varacak
Düşmana rast gelirse takayı batıracak
Bak Rize'ye Rize'ye selam olsun gaziye
Elli de sefer ettik Kuvay-ı Milliyle
Of sürmene arandı biz geldik Trabzon'a
Bin kaptan kurban olsun Kurtuluş Savaşına ve çok uzak çok uzuklardaki İstanbul limanında
Gecenin bu geç vakitlerinde
Kaçak silah ve sker ceketi yükleyen Laz takaları
Hürriyet ve ümit su ve rüzgardılar
Okunma: 7829
Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.1 |